LGBTQ+-ouderen zijn een groep die aanzienlijk te weinig passende ondersteuning krijgt. Velen maakten criminalisering, de psychiatrische pathologisering van hun identiteit en de aidscrisis mee, ervaringen die hun verhouding tot zorg, instellingen en openheid vormgeven.
Belangrijkste uitdagingen
- Isolement in de ouderenzorg: LGBTQ+-ouderen verbergen hun identiteit vaak wanneer ze in een zorginstelling terechtkomen, uit angst voor afwijzing door personeel en medebewoners. Onderzoek (SAGE, 2011; Movement Advancement Project, 2018) laat zien dat een meerderheid van de oudere LGBTQ+-volwassenen verwacht de eigen identiteit te moeten verbergen in de langdurige zorg.
- Verlies van gekozen familie: LGBTQ+-ouderen bouwden vaak een gekozen familie op in plaats van biologische familienetwerken. Die netwerken kunnen zijn uitgedund door overlijden, versterkt door de verliezen tijdens de aidscrisis, wat tot onevenredig veel sociaal isolement leidt.
- Ongelijkheid in de zorg: LGBTQ+-ouderen komen zorgverleners tegen die hun identiteit, geschiedenis of zorgbehoeften mogelijk niet begrijpen (bijvoorbeeld trans ouderen die hormoonbeheer nodig hebben, of lesbische ouderen bij wie de behoefte aan gynaecologische screening kan verschillen).
- Juridische kwetsbaarheden: In rechtsgebieden zonder huwelijksgelijkheid of wettelijke erkenning van relaties hebben partners van hetzelfde geslacht soms weinig juridische positie bij medische beslissingen, nalatenschappen en bezoek in zorginstellingen, al is dat in veel landen sterk verbeterd sinds de invoering van huwelijksgelijkheid.
- Woordenschat per generatie: Oudere LGBTQ+-mensen gebruiken soms andere woorden voor zichzelf: veel oudere homomannen gebruikten "homoseksueel" of gewoon "gay", en herkennen zich niet altijd in labels als "queer", "non-binair" of nieuwere A-spec-woorden.
De aidsgeneratie
Een specifiek kenmerk van de huidige groep LGBTQ+-ouderen is dat veel homo- en biseksuele mannen die het hoogtepunt van de aidscrisis (grofweg 1981-1996) overleefden nu ouder worden, vaak als langetermijnoverlevenden die op hun twintigste en dertigste grote delen van hun sociale netwerk, hun partners en hun gekozen familie verloren. Deze "ontbrekende generatie" veranderde de demografie van de gemeenschap en liet veel overlevenden achter met opeengestapeld verdriet, overlevingsschuld en uitgedunde steunnetwerken bij het ingaan van de ouderdom.
Beschermende factoren en wat helpt
- LGBTQ+-bevestigende ouderenzorg: Training in culturele competentie voor zorgpersoneel, zichtbaar antidiscriminatiebeleid en inclusieve intakeformulieren (niet aannemen dat de partner van een bewoner een "vriend" is) verminderen aantoonbaar de druk om de eigen identiteit te verbergen.
- Juridische planning rond gekozen familie: Volmachten, zorgvolmachten en testamenten zijn extra belangrijk wanneer de biologische familie vervreemd of vijandig kan zijn, en wanneer een partner niet automatisch een juridische positie heeft.
- Contact tussen generaties: Programma's die LGBTQ+-jongeren en -ouderen met elkaar verbinden gaan aan beide kanten isolement tegen en houden de geschiedenis van de gemeenschap levend.
Organisaties
- SAGE (Services and Advocacy for GLBT Elders, VS) - de grootste belangenorganisatie voor LGBTQ+-ouderen
- Opening Doors (VK) - belangenbehartiging voor oudere LGBTQ+-mensen
- çavaria / Het Roze Huis (België/Vlaanderen) - LGBTQ+-koepelorganisaties waarvan het werk ook de inclusie van ouderen omvat
- ILGA-Europe - volgt kwesties rond ouderenzorg en rechten in de Europese lidstaten